| Home | 最新文章 | 登入 | 申請網誌
事件, 在地料理 2007年03月12日

2007 nî, lán lâng ê chiaⁿ-goe̍h chhe-it.

Góa chhōa bó·-kiàⁿ tò-tńg-khì góan pē-bó-tau. Góan tau tòa Chiang-chiu Liông-hái-chhī Pe̍h-tsúi-tìn Soaⁿ-piⁿ-chhoan. Tiong-tàu, chí-hū in chi̍t-ke-kháu-á saⁿ-ê kòe-lâi góan chhù chia̍h-pn̄g. Poàⁿ-po·, chí-hu chio goán khì in tau chē. Chí-hu in chhù tī keh-piah-siā, in hit siā sio̍k-tī Tāi-hê-chhoan ê ha̍t-khu, hō-tsòe “Tōa-po·-siā”, lī goán chit siā bô lōa hn̄g. Àm-tǹg tòa chí-hu in tau chia̍h. Phah-sǹg sin-chiaⁿ nî-tau êng-êng khah bô sáⁿ tāi-chì, a-chí tsá-tsá to̍h khoán oáⁿ-tī toh-í, chhoân chheⁿ-chhau–ê chhut-lâi.

Chia̍h-pá liáu-āu, thiⁿ iáu-koh bōe o·, lán siūⁿ-kóng hoâiⁿ-ti̍t mā bô sáⁿ iàu-kín ê tāi-chì, tsoâⁿ kè-sio̍k tiàm kheh-thiaⁿ leh chia̍h-tê khai-káng, ná khoàⁿ tiān-sī, ná hoah-sian. Chí-hu chêng chia̍h-pá-pn̄g liáu-āu to̍h chhut-khì, kú-kú lóng bô tò-tńg–lâi, chhù–ê kan-na chhun a-chí, gōe-seng, goán khan-chhiú–ê kah cha-bó·-kiáⁿ, hām góa pún-lâng tī–leh.

Tī-leh chit-ê tiong-kan, ē-kì-tit ū nn̄g saⁿ ê lâng lâi chhù–ê, chhiàng-miâ kóng beh kiò goán chí-hu chhut-khì chia̍h-chiú. Chit tīn lâng thâu-bóe lóng-tsóng lâi saⁿ pái. Chí-hū bô tī–leh, ah chiah-ê lâng soah chi̍t pái pí chi̍t pái khah pháiⁿ siaⁿ-sàu. Kiàn-pái lâi-kàu, a-chí to̍h chhiáⁿ in chia̍h-tê, kā kái-soeh kóng “chin pháiⁿ-sè, i lâng (chí-hu) ū-iáⁿ bô tī–leh, chhiú-ki iā khah bē-thong”, koh hó-ì kā in kóng “ah bô, lēng-ji̍t nā ū sî-kan chiah lâi sio-chhiàⁿ”….

(Sū-āu, goán chiah thiaⁿ-kóng, thâu-tú-chiah chí-hu tī chhù–ê chia̍h-pá chhut-khì liáu-āu, tùi-hong (hiah-ê lâng) ti̍t-ti̍t khà tiān-oē chio i khì chia̍h-chiú. Chí-hu tsai-iáⁿ tùi-hong bô hó-ì, sī tsûn-pān beh thàn chia̍h-chiú ê tiong-kan kā i làu-khùi, khiám-chhái koh ē hō· in táⁿ-tia̍p–khì. Chí-hu i kiaⁿ kóng nā gōng-gōng tah-èng tùi-hong, sî–kàu nā hông chhòng-tī–khì, án-ne to̍h m̄-hó, só·-í ti̍t-ti̍t thê-sî, m̄-ài khì. Put-jî-kò, tùi-hong chèⁿ kóng, Pe̍h-tsúi-tìn ê Lîm tìn-tiúⁿ kah Tāi-hê-chhoan ê Lîm chhoan-tiúⁿ  in nn̄g-ê oân-á ū tsāi-tiûⁿ, te̍k-khak ài chí-hu (chí-hu sī Tāi-hê-chhoan tóng-chi-pō· hù su-kì) khì tsò-pôe. Lō·-bóe, in chhōe-tio̍h chí-hu ê lâng, iōng “iam-ke-á pōe-si̍t” án-ne ngē kā i ah–khì. Chí-hu hō· in ngē ah-khì liáu-āu, ko·-put-jî-chiong tòa chiú-toh–ê tsē-leh sì gō· hun-cheng kú. Bóe–á, chí-hu khoàⁿ Lîm tìn-tiúⁿ kah Lîm chhoan-tiúⁿ beh làng-liâu, tsoâⁿ thàn in chhut–lâi. Koh lâi kóng, tī-leh chiú-toh-téng, hó-ka-tsài ū chi̍t-ê hó-sim-lâng kā chí-hu sái-ba̍k-sek, àm-sī chí-hū ê-hng ài sè-jī, tāi-chì bô hiah kan-tan niâ. Chí-hu tsai-khang kóng hiah-ê lâng kin-pún to̍h m̄-sī sêng-ì beh lâi chhiáⁿ chia̍h-chiú, in ún-tàng sī ke-sian beh lâi chhióng-sū, bo̍k-tek to̍h-sī beh lia̍h i chhut-tsúi, sia̍t-kè hō· i pháiⁿ-khoàⁿ. Chí-hu lú siūⁿ lú kiaⁿ, chhut-lâi liáu-āu, tsoâⁿ tsáu-khì bih. Chí-hu liāu-tio̍h hiah-ê lâng ún-tàng bē pàng i soah, ún-tàng ē koh tsáu-khì chhù–ê chhōe i khí-bô-khang. Chí-hu chiah koh khà tiān-oē kau-tāi a-chí “nā sī hiah-ê lâng lâi chhōe, kā in kóng bô tī–leh”…)

Soah-m̄-tsai hiah-ê lâng pún-té to̍h-sī lâi jiá-khang khí-sū ê, m̄-koán goán a-chí án-tsoáⁿ hó-chhùi kā kái-soeh kóng hó-oē mā bô khah tsoa̍h. Hiah-ê lâng kóng-oē ná lâi nái pháiⁿ siaⁿ-sàu, ti̍t-ti̍t pàng-tiâu kah chhiàng-siaⁿ, ài goán chí-hu chek-sî chhut-lâi kìⁿ-bīn, nā bô, kheh-thiaⁿ hit chiah tê-toh-á beh sûi kāi hiau péng-lìn-phak. Hiah-ê lâng pháiⁿ-chhèng-chhèng, ok-khia̍t-khia̍t, goán chí–á kiaⁿ in chin-chiàⁿ pìⁿ-bīn khí-sū, kio̍k-put-kio̍k seng tah-èng kóng beh sûi chhut-khì gōa-kháu chhōe goán chí-hu tńg–lâi.

A-chí tú-chiah chhut-khì bô-lōa-kú niâ, goán ke-āu khoàⁿ sè-bīn bô sáⁿ tùi-tâng, tsoâⁿ kā góa kóng, “bô, seng lâi tsáu”. Khan-chhiú–ê sī kiaⁿ tsa-bó·-kiáⁿ khì hō· hiah-ê chiú-hàn kiaⁿ–tio̍h, chiah ē kiò góa khoán-khoán–ê tsún-pī thang tsáu.

Koh-lâi kóng chit tīn lâng phah-sǹg ū-khang chhōe bô-sún, thiau-khang beh khí-hō· seng-toan. Tú-hó tang-tiong ū chit-ê chhōa-thâu–ê chêng ji̍p-mn̂g to̍h tsē-tio̍h goán bó· kheh tī sa-hoat-í ê chi̍t niá gōa-saⁿ. Goán khan-chhiú–ê kiâⁿ-kòe-khì kā hit-ê lâng hó-chhùi, kiò i sió khiā–khí-lâi–chi̍t-ē. Bô-gî-gō· tùi-hong soah bē-sū hit-lō ti-káu-gû, tùi-chhùi kā goán bó· háⁿ (háng) kóng “góa sī án-ná to̍h khí–lâi ? Phêng sím-mi̍h kiò góa khí–lâi ?” Tsoân-jiân bô leh kóng tō-lí, beh sí hông tâi ê khoán-sè. Chêng kàu taⁿ, góa lóng tiām-tiām tsò góa tī piⁿ–á leh khoàⁿ tiān-sī bô chhut-siaⁿ, pún-tsiâⁿ nā m̄-sī tùi-hong kā goán khan-chhiú–ê ìn hit kù oē, góa sī bô àn-sǹg beh thīn–in. Put-jî-kò, chit-siaⁿ bô chhut-bīn bē-sái–tit. Góa tsoâⁿ kiâⁿ-oá kīn-chêng, hó-chhùi koh kāi ko·-chiâⁿ, “sai–ê, lán lâi sió sóa–leh, saⁿ-á kā goán tsē–tio̍h, tán goán hiah–khì-lâi liáu-āu lí chiah koh tsē–loeh, ho·ⁿ ?” Siūⁿ-bē-kàu tùi-hong hoâiⁿ-tsâ giâ-ji̍p tsàu, chin bô kán-tan chiah hāu kah ū tsa-po·–ê lâi póe-hōe, in tiāⁿ-tio̍h bē pàng-sak chit pái ê ki-hōe. Hit-ê chhōa-thâu–ê, khoàⁿ–khì-lâi im-thim im-thim, mā bô kóng tē-jī kù oē, khiā–khì-lâi, kìⁿ-bīn to̍h chi̍t-ē hong-kûn ùi góa ê bīn-chiáⁿ tshāi–loeh! Bōe tán góa hoán-èng–kòe-lâi, tùi-hong í-keng chhi̍h kòe-lâi ngē-cheng ngē-ku̍t. Góa ūi-tio̍h beh pó-hō· ka-tī, tsoâⁿ kah i tùi-khia̍t–khí-lâi…

Tùi-hong tú-thâu-á sī nn̄g-ê, hit-ê chhōa-thâu–ê kah góa tng-leh khia̍t ê sî-tsūn, lēng-gōa chi̍t-ê to̍h tsáu-chhut-khì kiò-lâng. Bô-gî-gō· khah bô poàⁿ hun-cheng-kú niâ, soah tsông-ji̍p-lâi chiâⁿ-tsa̍p-ê kioh-siàu, lóng seⁿ-tsò hoâiⁿ-bah-bīn, chho· koh ióng. Chiah-ê phah-chhiú-á ji̍p-lâi phah chham lo̍h-khì. Goán chí-hu in sió-tī, chhù khiā tī tiâⁿ-á tùi-bīn, thiaⁿ-tio̍h chi̍t-pêng teh sio-phah, koáⁿ-kín piàⁿ kòe-lâi chiàm. Liâm-tong-sî, góa khoàⁿ-tio̍h chhit-peh-ê phah-chhèng-phoe kā góa ûi-leh thoáⁿ kah tsàm. Góa tó–loeh, peh–khí-lâi, koh tó–loeh……Kûn-thâu-bó, phôe-ê-kó·, ke-si-thâu-á…ti̍t-thàu siàng tī góa ê sin-khu–ê, góa sī hoeh-lâu hoeh-tih, o·-thâu bīn-chéng, kut-chi̍h bah-li̍h, kui-sin tsoân tio̍h-siong. Hiah-ê ok-lâng chhut-chhiú chin chhân, kûn-thâu lóng bô leh tsat-la̍t. Tsū án-ne, tsa̍p-gōa-gōa ê lâng phah goán nn̄g-ê tsa-po·–ê, lóng-tsóng phah beh poàⁿ-tiám-cheng kú, chhù-lāi ê tsa-bó·-lâng, lāu-hóe-á, kah siā-lí lâi khǹg ê lâng lóng hō· in tòng tī-leh tōa-thiaⁿ mn̂g-gōa, kui chhù-keng ê ke-si, mi̍h-kiāⁿ tsoâⁿ-pō· hō· in húi-tiāu.

(Ló·-bóe, chhù-piⁿ-tau kah siā-lí ê lâng chiah leh kóng, bōe chhim-mn̂g ta̍h-hō· lâi jiá-sū chìn-chêng, to̍h ū la̍k-chhit-téng sió-chhia tsài chiâⁿ-tsa̍p-ê pháiⁿ-kiáⁿ chiú-tī tsáu-ûi-chhiûⁿ gōa-kháu, àn-sǹg sûi-sî beh chhiong-ji̍p-lâi tāng-chhiú.)

Lâi leh phah-lâng tsau-ke ê sî-tsūn, goán gōe-seng to̍h khà tiān-oē pò-kèng. Siūⁿ-bē-kàu 110 ùi Pe̍h-tsúi-iâⁿ phài-chhut-só·–ê lâi kàu hiān-tiûⁿ té-té 5 kong-lí lō· soah kiâⁿ 40 kúi hun-cheng kú. 110 lâi-kàu, phah mā phah soah ah, húi mā húi kah chha-put-to ah. Koh-khah hàm–ê sī, 110 kèng-jiân kan-na phài 1-ê lâng lâi niâ. Chit-ê hō-tsò “kèng-chhat” ê lâng lâi-kàu, hiān-tiûⁿ chhìn-chhái bāi-bāi leh, loān-sú mn̄g-mn̄g leh, mā bô chek-sî tsò pit-lio̍k, mā bô lia̍h-lâng, ah mā bô kóng beh án-tsoáⁿ chhù-lâi, tsò i chhia khui–leh, oa̍t-thâu tò-tńg–khì lo·h.

Chū pháiⁿ-tô· lâi chhióng-sū Kàu kah phah-lâng phah soah, goán chí-hu lóng bô tńg–lâi. Tiong-kan, in chhù ê lâng ū khà tiān-oē kā i thau-kóng, kiò i sian-sian to̍h m̄-thang chhut-lâi, nā bô, sèⁿ-miā hoān-sè bô–khì. Goán chí-hu chek-sî khà-thong Lîm tìn-tiúⁿ ê chhiú-ki-á, chhéng-kiû kín-kip pó-hō·, bô-gî-gō· Lîm tìn-tiúⁿ soah thê-sî kóng i tng-leh bô-êng, bô hoat-tō· lâi. Tī chit-khoán sū-koan tiōng-tāi ê lâu-pái, tìn-tiúⁿ tāi-jîn iā bô chí-sī phài-chhut-só· kèng-oân ia̍h-chiá tìn-chèng-hú ia̍h-chiá chhoan-úi-hōe iú-koan pō·-bûn jîn-oân koáⁿ kàu hiān-tiûⁿ hia̍p-tiâu chhù-lí, kan-na phái 2-ê tī tìn-chèng-hú khui-chhia ê ki-su lo̍h-lâi sûn-sûn khoàⁿ-khoàⁿ leh, nā-chhiūⁿ hì-tâi-téng tsò-hì-á leh kiâⁿ-hó-khoàⁿ–ê, èng-hù-liáu-sū. 

Hit àm, 110 lóng-tsóng lâi saⁿ-pái. Thâu-pái lâi, tò-tńg–khì liáu-āu bô-lōa-kú, hit tīn phah-chhèng–ê, koh lâi chhù–ê húi chi̍t pái, chiong chhun–ê thang-á-mn̂g, hoe-khaⁿ kah chi̍t-kóa ū–ê bô–ê ka-kū tsoân-pō· kòng kah chhùi-iâm-iâm……Hit ê-hng, chí-hu in kui-ke-hóe-á ka-tī chhù–ê m̄-káⁿ tòa, tsáu-khì  chhù-piⁿ-tau chioh-tòa. Tāi-chì hoat-seng liáu-āu, kui-ê kak-thâu khiā-ke ê siā-lí-lâng lóng-chiâu kiaⁿ kah sih-sih-chhoah, ta̍k-ê kiaⁿ “hòe-sio-chhù sio kòe keng”, khì sàu-tio̍h hong-thai-bóe, ke-ke hō·-hō· lóng tsá-tsá tio̍h koaiⁿ-mn̂g kìm-teng. Chí-hu in chi̍t-ke-káu-á tòa-tī chhù-piⁿ-tau, ùi thang-á-kháu khoàⁿ–chhut-khì, khoàⁿ-tio̍h hiah-ê pháiⁿ-tô· iû-goân tī hia sì-kho·-lìn-tńg chhin-chhiūⁿ siáu-káu án-ne leh sûn kah chhōe. Ta̍k-ê lóng kiaⁿ kah m̄-káⁿ chhut-siaⁿ. Chi̍t-sî, kui-ê siā-lí tiām-chiuh-chiuh, sì-kè bē-su hō· khióng-pò· ê o·-iáⁿ tà-tiâu–ê.

Tē-jī ji̍t, goán chí-hu in lāu-pē siūⁿ bē-tit-kòe, koh chi̍t-pái khà-thong Lîm tìn-tiúⁿ ê chhiú-ki-á, ko·-chiâⁿ i lâi tiāu-tsa chhù-lí. Lîm tìn-tiúⁿ chiàu-goân thê kóng bô-êng, iah mā bô phài jīm-hô lâng lâi. 



(閱讀全文)

寫作, 在地料理 2006年12月10日

【編譯】Limkianhui(廈門)

“某儂啊,ah汝來雜誌社都也(to-ā)兩三年ah,soah攏無寸進,好好一篇紀實文,汝共伊號一个chiah-ni̍h siông氣的題目,真正 好好鱟刣kah屎ná流,規篇白chiáⁿ無滋味……”一透早,阮編輯部主任大人著kā我chang去伊辦公室兮,haiⁿ佮sai,siak-sau二五tńg。

稿件對面piaⁿ過來,我sîn起來,正正是我的,題目號做《一个乞食是怎樣變做萬銀戶的?》(Chi̍t-ê Khit-chia̍h Sī Cháiⁿ-iūⁿ Pìⁿ-chòe Bān-gûn-hō· ê)“即mái生活水平phēng往過好hiah儕,啥儂in兜無通chhun一萬八百箍仔?即款文章是卜鼓舞啥物儂?汝kā改做百萬富翁,安呢呣著直ah!汝kā想看māi,連乞食都(to)會當變百萬富翁,hiah-ê普通的讀者、散兇儂,in會安怎想,咱出版的目的著是為著安呢,敢呣是?!噯瞭解讀者咧想啥,giàn讀啥,咱呣著噯小動腦咧,互in看咱的雜誌看kah會爽,佫bōe失望,互in知影講 戇狗oân-á會當咬著豬肝骨……”主任講kah喙角全波,這著是伊辦刊的理念。

“裡底敢呣是寫講hit-ê做老母的儂破病倒床hàiⁿ-hàiⁿ-chhan,bōe振bōe動 teh 拖屎連?講伊著癌khiau去 to̍h好啊,ā-sái hiah-ni̍h牽絲?囝兒beh盡孝,ah序大beh無佇咧,安呢來寫 thài會 bōe感動儂……”話講猶未煞,主任已經互自己感動kah強卜sau聲。

(閱讀全文)

生活, 寫作, 在地料理 2006年12月06日

作者:王昭華(臺灣)

落南的車班ùi竹田車站起行,khok-lok、khok-lok,檳榔樹漸漸退後去,無偌久,正手爿的窗仔外,一塊藍色的大塊牌仔寫白字,雙跤徛直thuh佇護岸邊:「主要河川 東港溪」,若無特別注意,咻一下就過去。 Lòng lòng lòng lòng、lòng lòng lòng lòng,過橋──橋過,潮州kàu ah,好通準備beh落車。 黃克林的「倒退嚕」(tò-thè-lu)當流行的時,tiāⁿ會聽著朋友結詼諧,用hiâu-teh-teh的聲音學琴仔hit聲「過橋~喔!」……拄解嚴hit幾年的抗爭場合,聽講逐家誠愛hoah「國民黨!過橋!國民黨!過橋!」

毋知影為啥物,beh落地府進前thài to̍h-ài有一板奈何橋,陰間陽世,為怎樣是用一條河為界?

真拄好,逐擺,我遙遠的歸鄉路,kàu上尾仔嘛是「過橋→轉茨」。過長長的高屏大橋,高屏溪,闊曠(khoah-khǹg)的沙埔地續接甘蔗園、芎蕉園, 屯koân的鐵枝路現變做一條jiak-kuh,柴油車頭快速飛奔,直直向南thoah開、thoah開,風衣、外套、siak-chu、內kah仔,一 領一領tàn還他鄉;koh過潮州大橋,東港溪,燒熱的母土是愛褪腹澈,M̄-nā,是愛脫光光去攬去chim的!──有溪、有橋、有最後的去向,一 chōa thiám kah無話講的路途,soah也蘊含一份儀式性的意味。

第一擺聽著「過橋」,是真正佇過潮州大橋的時,愛hoah「過橋」。

(閱讀全文)

podcast, 在地料理 2006年11月14日

看全文,線頂聽錄音~



一个儂的面部表情,有時比伊的穿插(chhēng-chhah)咔重要。笑容會當感染著咱身軀邊的儂,親像日頭光 鑽過厚thut-thut 的烏雲,溫暖著每一个儂。
今仔日,咱beh來介紹的即个故事,主角 號做 倪清遠(Gê Chheng-oán),是一个四十捅歲的查甫儂。倪先生結婚beh二十年囉,chiah 儕年來,熟似伊的儂,攏講伊是一个孤倔(ko·-khu̍t)又佫 閉思(pì-sù)的儂。倪先生自底是北頂儂,大學畢業了後,通過儂介紹,熟似著伊的家後,無偌久了後,兩个儂著結成連理囉。Hit當時,猶佫徛佇北京,路尾,是因為工作的關係,規家口仔chiah搬搬來廈門tòa。二三十年來,倪先生攏罕得佮牽手兮坐落來練仙、開講,佫咔是呣捌滾笑,兩个儂一工遘暗,攏講無三句話。的家庭生活,不時著互儂感覺加真鬱悶。

最近即暫仔,倪先生決定beh來改變即个呣好的狀況。有一工透早,伊起來洗頭面。伊按鏡裡看著家己hit支冷冰冰、全無笑容的面腔(bīn-chhiuⁿ),伊choăⁿ 對著家己講:「遠仔遠仔,無論如何,汝今仔日一定噯kā汝即支慪臭面(àu-chhàu-bīn)展開(thián–khui),摕出汝的笑容,對即陣開始,汝噯做一个快樂 佫 隨和的儂。」坐落來食早頓的時陣,伊的面,已經有帶輕鬆的笑容,伊主動佮太太相借問:「太太,早!」

(閱讀全文)

podcast, 在地料理

提供:全文語音檔案下載看全文,線頂聽录音~


內在的價值, bē 為著外部環境的變換 soah 來消蝕( siau-si̍h )去。金仔著是金仔,永遠嘛 bē 變臭鐵仔。
有一个出名的講演者。有一擺,伊佇咧做講演。伊 ùi lak袋仔裡 iam 出 一張 二十箍銀 的 紙字,問在場的聽眾講:「即張是啥物紙?伊有價值無?」

臺骹有一个儂攑手回答講:「我知影, he 是一張二十箍銀的美鈔,這著是伊的價值。咱會當用即張紙字,佇國裡外的市場頂面換著等值的貨幣。」

(閱讀全文)

podcast, 在地料理

提供:看全文,會通聽錄音,線頂現聽哦~



顧名聲,咔好顧性命。為著名聲,歹儂有時也會覺悟變好儂。互儂一个好的名聲,等於賜互儂另外一个奮鬥的機會。

吳太太滯佇鼓浪嶼,三工前,伊倩一个女傭,按算beh倩來鬭拼掃,鬭洗蕩,鬭顧厝裡底。吳太太吩咐(hoan-hù)對方,佫過–兩工仔(讀輕聲)chiah來上班。

吳太太做代誌,在來攏誠細膩、誠慎重。為beh瞭解即个傭人(iong-jîn)的性素佮底系,吳太太專工撽電話去互即个女傭以前的主儂。不料對方soah 嫌kah無一塊著(bô chi̍t-tè tio̍h),攏講伊實在是 「pīn-toāⁿ 又佫 lām-nōa」。

(閱讀全文)

閱讀, 在地料理

我恁父,汝三八!(508 238)
汝三八啦,我恁父啦(2386 5086)……


火車漸漸teh起行,再會,我的故鄉佮親情。 心愛的父母再會吧,鬥陣的朋友告辭啦……
廈門開西安,編號0806449-305(恁父啉尿嗍嗍叫——駛恁母!)的火車頂。

一个 chhēng插 襒扎,面肉 幼秀,二八青春 的 諸姥囡仔嬰。伊 是 乘務員。
一个 破衫 疊(tha̍h) 破褲,無 chhēng 裡底褲,佫bái 佫老,中年的 諸夫(cha-po·)。聽講 伊 是農民工。

「喂喂喂,汝kā 我擋咧!」、「佫走、佫走……」
……


(閱讀全文)

| 1 | 2 | 3 | 4